วันจันทร์ที่ 17 มิถุนายน พ.ศ. 2556

ปลานวลจันทร์ทะเล-02 (การเลี้ยงพ่อแม่พันธุ์ปลา)

ปลานวลจันทร์ทะเล-02 (การเลี้ยงพ่อแม่พันธุ์ปลา)

การเลี้ยงพ่อแม่พันธุ์ปลานวลจันทร์ทะเล

        การเลี้ยงพ่อแม่พันธุ์ปลานวลจันทร์ทะเลในช่วงแรกควรเลี้ยงไว้ในบ่อดิน  เลี้ยงด้วยอาหารปลากินพืชวันละ  1  ครั้ง  ให้อาหารจนปลาอิ่มสังเกตได้จากปลาไม่ขึ้นมากินอาหารอีกจึงหยุด  จนกระทั่งปลามีอายุประมาณ  5  ปีขึ้นไปจึงทำการคัดปลาที่มีขนาด  3.5 - 5.0  กิโลกรัม  ย้ายไปขุนเลี้ยงในบ่อซีเมนต์สำหรับใช้ในการเพาะพันธุ์ต่อไป

       ปลาที่คัดมาเป็นพ่อแม่พันธุ์แล้วนั้นนำมาขุนเลี้ยงในบ่อซีเมนต์ขนาด  150 ตัน  ด้วยอาหารสำเร็จรูป  ปริมาณโปรตีน  45%  โดยให้อาหารประมาณ  0.5 – 1.3%  ของน้ำหนักตัว  วันละ 1  ครั้งในช่วงบ่าย  การให้อาหารควรทยอยให้ช้าๆ  เพื่อให้ปลาได้รับอาหารทั่วถึงและเป็นการสร้างความคุ้นเคยแก่พ่อแม่พันธุ์ปลานวลจันทร์ทะเลซึ่งจะมีผลทำให้ปลาลดความเครียดลง  สามารถวางไข่และสืบพันธุ์ดีขึ้น  รวมทั้งเป็นการป้องกันอาหารเหลือก้นบ่อได้อีกทางหนึ่ง  อัตราส่วนพ่อแม่
พันธุ์ปลานวลจันทร์ทะเลในบ่อซีเมนต์เท่ากับ  1:1  แต่ในกรณีที่ปลาวางไข่แล้วไข่ได้รับการผสมไม่ทั่วถึง  อาจเพิ่มจำนวนปลาเพศผู้ลงในบ่อผสมพันธุ์ได้อีก

             
       การจำแนกเพศปลาจากภายนอกของปลานวลจันทร์ทะเลอาจทำได้ยากเนื่องจากทั้งเพศผู้และเพศเมียจะเหมือนกันทั้งสี  รูปร่าง  หัว  ปาก  กระพุ้งแก้ม  ขนาดและน้ำหนัก  ยกเว้นเมื่อปลาเพศเมียสมบูรณ์เพศจะมีท้องที่อูมกว่าเพศผู้เท่านั้น  ลักษณะที่ใช้บอกเพศคือในปลาเพศผู้
จะมีติ่งบอกเพศและมีช่องเปิด  2  รู  ช่องแรกเป็นช่องขับถ่ายของเสีย  ส่วนช่องที่สองซึ่งอยู่ด้านท้ายเป็นช่องปล่อยเซลล์สืบพันธุ์  ส่วนในปลาเพศเมียมีช่องเปิด  3  ช่อง  โดย  2  ช่องแรกเป็นช่องขับถ่ายส่วนช่องที่  3  จึงจะเป็นช่องสืบพันธุ์

การกระตุ้นการสืบพันธุ์และการวางไข่ของปลานวลจันทร์ทะเล
     พ่อแม่พันธุ์ปลานวลจันทร์ทะเลที่มีความสมบูรณ์เพศแล้วจะผสมพันธุ์วางไข่ตามธรรมชาติในบ่อผสมพันธุ์ประมาณเดือนมีนาคม  แต่หากเป็นบ่อพ่อแม่พันธุ์ซึ่งไม่เคยวางไข่มาก่อนอาจต้องช่วยเร่งความสมบูรณ์เพศในการผสมพันธุ์โดยการฉีดฮอร์โมนชนิด  Puberogen  ความเข้มข้น  100 IU  ต่อน้ำหนักปลา  1  กิโลกรัม  ช่วงเดือนกุมภาพันธุ์   ฉีดฮอร์โมนเดือนละครั้ง ไม่เกิน  2  เดือน  แล้วปล่อยให้ผสมพันธุ์วางไข่ตามธรรมชาติในบ่อ  ในปีต่อมาพ่อแม่พันธุ์ปลานวลจันทร์ทะเลที่มีความสมบูรณ์เพศแล้วก็จะวางไข่เองโดยไม่จำเป็นต้อง
ใช้ฮอร์โมนแล้ว



การรวบรวมไข่ปลานวลจันทร์ทะเล
       ปลานวลจันทร์ทะเล  มีการผสมพันธุ์ในช่วงเวลาประมาณเที่ยงคืนเป็นต้นไป  ไข่ที่ได้รับการผสมแล้วมีขนาดเฉลี่ย  1.2  มิลลิเมตรไม่ปรากฏหยดน้ำมันภายในไข่ โดยปกติแล้วไข่ดีส่วนใหญ่จะลอยอยู่บริเวณผิวน้ำ  มีสีเหลืองอ่อนกลมเป็นมันวาว  ทำการเก็บรวบรวมไข่ปลาโดย ใช้ท่อแอร์ลิฟท์  ผูกปากท่อด้วยถุงผ้าโอล่อนยาว  1.5 เมตรแทนที่การใช้อวนลากไข่ปลาซึ่งทำให้สามารถเก็บไข่ปลาก่อนที่ไข่จะจมลงสู่พื้นรวมทั้งไม่เป็นการรบกวนพ่อแม่พันธุ์ปลาขณะผสมพันธุ์วางไข่ด้วย  ทำการเก็บรวบรวมไข่ตอนเช้า  เวลาประมาณ  07.00 น.  นำไข่มาล้างให้สะอาด  กรองด้วยผ้ากรองขนาดต่างๆกันเพื่อแยกสิ่งสกปรกออกจากไข่  นำไข่ที่สะอาดแล้วไปฟักในถังลมและถังกรวยความจุปริมาตร  300  ลิตร  ให้อากาศเบาๆ  ไข่ปลาใช่เวลาประมาณ  28-30  ชั่วโมงก็จะฟักเป็นตัว
   

การพัฒนาการของไข่ปลาและตัวอ่อน
       ไข่ปลานวลจันทร์ทะเล  ที่ได้รับการผสมแล้วมีลักษณะกลม ไม่มีหยดน้ำมันภายในเส้นผ่าศูนย์กลางเฉลี่ย  1.2  มิลลิเมตร  มีสีเหลืองอ่อน  ส่วนใหญ่ลอยอยู่บนผิวน้ำ  ส่วนไข่เสียมีลักษณะขุ่นและจมลงสู่ก้นถัง  นอกจากนั้น  ไข่บางส่วนซึ่งไม่ได้รับการผสมจะมีลักษณะโปร่งใส  แต่จะไม่เห็นการพัฒนาการของตัวอ่อนภายในไข่

       ไข่ปลาที่ได้รับการผสมแล้ว  จะมีการพัฒนาการแบ่งเซลล์ตามลำดับจนพร้อมที่จะฟักตัวออกจากไข่ใช้เวลา  28-30  ชั่วโมง  ลูกปลาที่ฟักตัวออกใหม่ๆมีถุงไข่แดงติดตัวขนาดใหญ่  ลูกปลา  มีขนาด 3.5  มิลิเมตร  มีลักษณะลำตัวใส  ตาไม่มีสี  อวัยวะภายในยังไม่พัฒนาเต็มที่จนกระทั่งอายุ  3  วัน  ลูกปลาจะมีพัฒนาการสมบูรณ์  มีจุดตาสีดำขนาดใหญ่เห็นได้ชัด  ลำตัวยังใสเริ่มพัฒนาครีบ  และเปิดปากกินอาหาร  เริ่มปรากฏพฤติกรรมการรวมกลุ่มเข้าหาแสงถุงไข่แดงจะยุบหมด

เมื่อเริ่มกินอาหารจะสังเกตได้จากบริเวณส่วนท้อง  โดยลูกปลาจะกินอาหารทั้งแพลงก์ตอนพืชสีเขียว  เช่น Tetraselmis.  sp. และแพลงก์ตอนสัตว์  เช่น  โรติเฟอร์  จนกระทั่งอายุ  15 วัน  ก็จะสามารถกิน  อาร์ทีเมียร์แรกฟักได้  ช่วงนี้ลูกปลามีลักษณะลำตัวใสอยู่ ส่วนการพัฒนาการจนมีลักษณะเหมือนตัวเต็มวัยใช้เวลาประมาณ  30  วัน


---------------------------------------------------------------------------------------------------------
เอกสารประกอบการอบรมศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงด้านการประมง(ชายฝั่ง)
การเพาะเลี้ยงปลานวลจันทร์ทะเล
ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่งประจวบคีรีขันธ์
รวบรวมโดย  ประพัฒน์ กอสวัสดิ์พัฒน์